Statik proje örnekleri; mimari projelerin sahada güvenle inşa edilebilmesi için hazırlanan temel, kolon aplikasyon, kalıp planı ve kiriş boyuna açılım paftalarının bütünüdür. Bu rehberde iki katlı villa, 5 katlı betonarme konut ve çelik sanayi yapısı paftalarını TBDY 2018 ve TS 500 şartlarına göre karşılaştırmalı olarak inceliyoruz.
Doğru kurgulanmış bir statik proje; sadece teorik bilgisayar hesap raporundan ibaret olmayıp, şantiyede demir ustasının ve denetim mühendisinin hatasız okuyabileceği netlikte pafta detayları sunmalıdır. İster bir betonarme statik proje ister geniş açıklıklı bir çelik statik proje olsun, paftanın kalitesi yapının deprem güvenliğini belirler.
Öne Çıkan Sonuçlar
- Yapı Tipine Göre Ayrım: Villalarda estetik ve geniş açıklık dengesi öne çıkarken, çok katlı binalarda perde devrilme momenti kontrolü (αs ≥ 0.75) esastır.
- Pafta Lejant Standartları: Donatı çapı (Ø), aralığı (/), sarılma bölgeleri ve bindirme boyları (lb ≥ 50Ø) her paftada eksiksiz gösterilmelidir.
- Temel Sistemi Tercihi: Zemin sınıfı ZD/ZE olan yerlerde oturma riskini önlemek için villalarda dahi 50 cm kirişsiz radye temel standarttır.
- Çelik Sanayi Yapıları: 18-30 metre kolonsuz açıklıklarda portal çerçeve, alın levhalı moment birleşimleri ve taban plakası rijitliği belirleyicidir.
- Maliyet ve Metraj Bağı: Paftadaki detay kalitesi doğrudan metrajı belirler; statik proje m2 fiyatları ve statik proje fiyat hesaplama robotu ile bütçe planlaması yapılmalıdır.
1. Standart Bir Statik Proje Pafta Seti Nelerden Oluşur?
Ruhsat onayı ve şantiye imalatı için hazırlanan eksiksiz bir statik proje paftası takımı, belirli bir mantıksal sıralama ve standart lejant yapısıyla çizilir:
| Yapı Tipi | Taşıyıcı Sistem Türü | Kritik Pafta Bileşenleri | TBDY 2018 Kritik Kriteri |
|---|---|---|---|
| 2 Katlı Villa | Süneklik Düzeyi Yüksek Çerçeveli | Sürekli Temel / Radye, Kalıp Planı, Merdiven Açılımı | Kısa kolon riskinin önlenmesi, sehim sınırları |
| 5+ Katlı Konut | Perde + Çerçeveli (Karma Sistem) | Perde Donatı Detayı, Radye Donatı, Düğüm Güvenliği | Devrilme momenti (αs ≥ 0.75), güçlü kolon-zayıf kiriş |
| Sanayi Deposu / Hangar | Tek Katlı Çelik Portal Çerçeve | Makas/Aşık Detayı, Taban Plakası, Çapraz Bağlantıları | Yanal burkulma (LTB), rüzgar yükü kombinasyonları |
İncelemeye daima S00 Genel Teknik Notlar paftasından başlanır; beton sınıfı (C25/30, C30/37), donatı kalitesi (B420C) ve zemin emniyet gerilmesi doğrulandıktan sonra aplikasyon planlarına geçilir.
2. Örnek 1: İki Katlı Betonarme Villa Statik Projesi İncelemesi
Müstakil villa projeleri mimari açıdan geniş açıklıklar, konsol balkonlar ve estetik galeri boşlukları talep eder. Aşağıdaki çizim, toplam 320 m² inşaat alanına sahip iki katlı modern bir villa projesinin kalıp ve aplikasyon paftasına aittir:
Kolon Boyutlandırması ve Dağılımı
TBDY 2018 uyarınca minimum kolon kenarı 30 cm ve alanı 90.000 mm² olmak zorundadır. Projede 30×60 ve 30×70 kolonlar kullanılarak her iki asal eksende rijitlik eşitlenmiştir.
Geniş Açıklıklı Salon Kirişleri
6.5 metrelik açıklık geçen kirişlerde sehim sınırını korumak için kesit 30×60 cm seçilmiş; pilye yerine düz mesnet ek donatısı kurgulanmıştır. Ayrıntılar için statik proje okuma rehberini inceleyin.
3. Örnek 2: 5 Katlı Betonarme Konut Yapısı Statik Proje Örneği
Çok katlı konut yapılarında en büyük risk deprem ötelenmeleridir. Bu yapılarda salt kolonlu çerçeveler yerine, deprem yükünün büyük kısmını karşılayan betonarme perdeli karma sistemler (A15 taşıyıcı sistem) zorunludur.
Kiriş boyuna açılımlarında kolon-kiriş düğüm noktası etriyeleri kiriş yüksekliği boyunca eksiksiz devam ettirilmeli, radye temelde ise zımbalama sehpa donatıları projelendirilmelidir.
4. Örnek 3: Çelik Konstrüksiyon Sanayi Yapısı ve Depo Statik Proje Örneği
Sanayi tesisleri kolonsuz geniş açıklıklara ihtiyaç duyar. Bu yapılarda betonarme ağır kalacağından çelik portal çerçeve ve makas sistemleri standarttır:
Moment Aktaran Alın Levhalı Birleşim
HEA300 kolon ile IPE300 kirişlerin birleştiği saçak noktası berkitme levhaları (stiffener) ve 8.8/10.9 kalite ön germeli bulonlarla detaylandırılmıştır.
Taban Plakası ve Kesme Kaması
Temele aktarılan yatay kesme ve moment kuvvetleri için taban plakası kalınlığı, ankraj bulonları ve rötresiz grout harcı paftalanır.
5. Statik Proje Örneklerinde En Sık Karşılaşılan 5 Çizim ve İmalat Hatası
| Yapılan Pafta / Donatı Hatası | Taşıyıcı Sisteme Riski | Yönetmeliğe Uygun Doğru Çözüm |
|---|---|---|
| Etriye Kancalarının 90° Bükülmesi | Depremde beton kabuğunun atmasıyla etriyenin açılması ve kolonun ani göçmesi. | Etriye kancaları mutlaka 135 derece bükülmeli ve en az 10Ø uzatılmalıdır. |
| Bindirme Boylarının Kısa Tutulması | Donatılar arası aderansın kopması, çekme kuvvetinin aktarılamaması. | TS 500 uyarınca kolon boyuna donatılarında bindirme boyu en az 50Ø olmalıdır. |
| Sarılma Bölgesinde Etriye Sıklaştırmasının Bırakılması | Kesme kuvveti dayanımının düşmesi ve ani gevrek kırılma. | Kolon alt ve üst sarılma bölgelerinde etriyeler s ≤ 10 cm aralıkla sıklaştırılmalıdır. |
| Paspayı Takozlarının Gösterilmemesi | Donatının paslanması ve taşıma kapasitesinin yıllar içinde erimesi. | Temellerde minimum 50 mm, kolon ve perdelerde 30 mm plastik paspayı şart koşulmalıdır. |
| Çelik Taban Plakasında Kesme Kaması Unutulması | Yatay deprem ve rüzgar kesme kuvvetinin ankraj bulonlarını kesmesi. | Büyük kesme kuvveti olan plakalarda çelik kesme kaması (shear key) kaynatılmalıdır. |
6. Statik Proje Çiziminde Kullanılan Mühendislik Yazılımları
Profesyonel statik proje bürolarında TBDY 2018 ve uluslararası standartlara uyumlu analiz ve çizim üretimi için lisanslı statik yazılımlar kullanılır:
- İdecad Statik: Türkiye’de betonarme ve çelik yapıların entegre modellenmesinde, kalıp planı ve metraj üretiminde en yaygın yazılımdır.
- Sta4CAD: Özellikle çok katlı konut tipi betonarme yapıların deprem analizi, perde optimizasyonu ve donatı aplikasyon çizimlerinde sektör standardıdır.
- ProtaStructure: BIM tabanlı çalışan, karmaşık geometrili betonarme ve çelik binaların analiz ve detay çizimlerini üreten gelişmiş bir analiz platformudur.
- SAP2000 & ETABS: Özel mühendislik yapıları, köprüler, yüksek binalar ve endüstriyel çelik tesislerin ileri düzey non-linear hesaplarında dünya lideridir.
- Tekla Structures: Çelik sanayi yapılarının milimetrik imalat, cıvata, flanş ve montaj paftalarının 3D modellenerek DWG formatına aktarılmasında rakipsizdir.
7. Statik Proje Örnekleri Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
Statik proje örnekleri DWG ve PDF formatında belediyeden temin edilebilir mi?
Evet, mevcut bir binaya ait onaylı statik proje paftaları; taşınmazın tapu sahibi veya yetkili vekili tarafından yapının bağlı bulunduğu ilçe belediyesi imar arşivinden taranmış PDF veya onaylı suret olarak temin edilebilir. Dijital DWG çizimleri ise telif ve mühendislik sorumluluğu kapsamında projeyi çizen statik müellif mühendislik ofisinden talep edilebilir.
Bir villa statik projesi kaç paftadan oluşur?
Standart iki katlı bir villa statik projesi ortalama 6 ile 10 pafta arasındadır. Bu sette temel aplikasyon planı, zemin ve normal kat kalıp planları, kolon aplikasyon planı, kiriş donatı açılımları, merdiven donatı detayı ve statik hesap raporu özeti yer alır.
Statik projede mimari projeye göre değişiklik yapılabilir mi?
Mimari aksları, kapı-pencere boşluklarını veya kat yüksekliğini etkileyecek hiçbir değişiklik mimardan habersiz yapılamaz. Statik zorunluluklar gereği kolon boyutu büyütülmesi veya ilave perde eklenmesi gerekiyorsa, statik mühendisi mimari proje müellifiyle koordinasyon kurarak revizyon gerçekleştirir.
Statik proje hesap raporu ile statik proje paftası arasındaki fark nedir?
Statik proje hesap raporu; binanın deprem yükleri, rüzgar yükleri ve düşey yükler altında yapılan matematiksel analiz çıktılarını içeren yazılı analiz kitabıdır. Statik proje paftası ise bu hesapların şantiyede usta ve mühendis tarafından uygulanabilmesi için hazırlanan teknik çizimleridir.
Arsanız veya Yapınız İçin Statik Proje Hizmeti mi Gerekiyor?
Villa, çok katlı konut veya çelik sanayi yapınız için TBDY 2018 uyumlu, belediye onay garantili statik proje çizim ve hesap raporu maliyetini anında hesaplayın.